أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
299
قانون ( فارسى )
براى هر حالتى كه با علاج بيمار مناسب نباشد چاره بينديش ، يا شير را از او ببر ، يا آن را اصلاح كن ! وقت و هنگام شير شتر خوردن وقتى كه شير شتر در علاج بيمار استسقايى بيشتر بهرهرسان است ، موسم بهار تا اول تابستان مىباشد . و ما بارها آزمودهايم و نتيجهء خوب بدست آوردهايم كه قبل از آنكه بيمار استسقايى شروع به خوردن شير شتر عربى كند بايد چند روز و چند شب گرسنه بماند ، غذاى بسيار كم بخورد و اگر مىتواند اصلا غذا نخورد يا دست كم شب قبل از خوردن شير گرسنه بماند . وقتى كه شير شتر مىنوشد ، بايد شكم كاملا تهى باشد . آنگاه فورا و سر وقت چهارده مثقال ، يا بيست و يك مثقال شير شتر عربى بخورد . امّا بهتر آن است كه چهارده مثقال شير شتر با هفت مثقال بول شتر به هم بزند و بخورد . بعد از آن مدت سه روز آب نخورد . كوشش كند كه تقريبا به اندازهء شيرى يا شير و بولى كه خورده است دفع ادرار كند . شايد بعد از سه روز از نوشيدن شير - كه بر آن دوام مىكند - شكم بيمار اسهال شود . و امكان دارد كه اسهال نشود و تنها مدفوعى اندك بيرون آيد و لا غير . اگر بيمار از خوردن شير اسهال نشد ، معلوم مىشود كه بدن آن را براى خود برگزيده است . اگر از اثر خوردن شير ، بيشتر از شيرى كه خورده است اسهال داشت ، مدت يك روز شير نخورد . يا داروى قبوضيتآور سبك با شير قاطى كن كه بخورد . اگر اصلا از شير ، شكم اسهال نشد ، بيم آن مىرود كه شير در شكم بيمار پنير شده باشد . كه در اين صورت بايد بيمار شير خوردن را ترك كند . اگر شكم بيمار استسقايى بدون شير خوردن اسهال شد ، شير خوردن را منع كن ! در اين حالات ، يعنى چه شير پنير شده باشد يا شكم بيمار خودبهخود اسهال شده باشد ، به جاى شير چيزى را تجويز كن كه محتواى معده را رو به پايين سوق دهد . سپس از نو شير شتر تجويز كن كه بيمار بخورد اما دارويى مانند سكبينه و امثال آن را با شير قاطى كن ! در هر حال براى احتياط چنين خوب است كه در اثناى شير خوردن ، هر سه روز يك بار كمى از حب سكبينه بخورد ، تا اگر بقايايى از شير در شكم پنير شده باشد ، يا اگر شير تا اندازهاى پنير شود حب سكبينه مانع باشد و پنير شده را بيرون براند . بويژه اگر ديدى كه آروغ بيمار بوى ترش مىدهد و احساس سنگينى در شكم مىكند ، حب سكبينه حتما بايد تناول شود . و همينكه احساس كردى كه شير پنير شده است يا مىشود ، بىدرنگ حقنه را استعمال كن و بيمار را مدت يك شبانه روز يا دو شبانه روز از شير خوردن بازدار ! ضماد و كماد دارويى را بر شكم بگذار و ببند كه پنير شده را بگدازند . اگر خوردن شير شتر عربى پيامدهاى ناباب ذكر شده را نداشته باشد ، هر روز مقدارى كه از مادهء اسهالى بيشتر نباشد ، مثلا به اندازهء دو كوزهء كوچك فقط شير بخورد و يا شير را با سكبينه و قرصهاى اسهالى كه حاوى سكنجبين باشند بخورد و يا مسهل ديگر با شير قاطى كند .